Het onderscheid
Bij een aandelentransactie koopt de koper de aandelen van de vennootschap. De onderneming blijft dezelfde rechtspersoon: alle contracten, vergunningen, schulden en risico's gaan mee, ook die uit het verleden.
Bij een activatransactie koopt de koper losse onderdelen: inventaris, voorraad, klantenbestand, goodwill en soms het personeel. Wat niet in de koopovereenkomst staat, blijft achter bij de verkoper.
De gevolgen naast elkaar
| Aandelentransactie | Activatransactie | |
|---|---|---|
| Verleden | Gaat mee, inclusief onbekende risico's | Blijft in beginsel achter bij de verkoper |
| Contracten | Lopen door zonder overdracht | Moeten stuk voor stuk worden overgezet, vaak met toestemming van de wederpartij |
| Vergunningen | Blijven in de vennootschap | Moeten opnieuw worden aangevraagd of overgezet |
| Personeel | Blijft in dienst van dezelfde werkgever | Gaat over via overgang van onderneming, met behoud van arbeidsvoorwaarden |
| Goodwill voor de koper | Niet af te schrijven | Te activeren en af te schrijven |
| Opbrengst voor de verkoper | Vaak onbelast via de deelnemingsvrijstelling bij verkoop vanuit een holding | Belast in de onderneming |
| Notaris | Nodig voor de levering van aandelen | Niet altijd nodig |
Waarom partijen tegenover elkaar staan
De koper heeft baat bij een activatransactie: minder onbekend risico en een afschrijfbare goodwill. De verkoper heeft baat bij een aandelentransactie: schoon uit de vennootschap en fiscaal gunstiger. Dat is een van de eerste onderhandelpunten, en het gaat om substantiële bedragen.
Bij eenmanszaken en vennootschappen onder firma is er geen keuze: die worden altijd als activatransactie overgedragen, omdat er geen aandelen zijn. Dat is een van de redenen om bij een groeiend bedrijf tijdig naar de rechtsvorm te kijken, zie verkoopklaar ondernemen.
Personeel
Bij een activatransactie waarbij een onderneming of een onderdeel daarvan overgaat, geldt de regeling voor overgang van onderneming. Werknemers gaan van rechtswege mee, met behoud van hun arbeidsvoorwaarden. Ontslag wegens de overgang zelf is niet toegestaan. Dit is een van de punten die in het boekenonderzoek zorgvuldig wordt bekeken.